Open VLD wil dringend werk maken van een spoedplan voor de arbeidsmarkt. Zeker nu de Omicron golf heel wat personeel dreigt te doen uitvallen, riskeren heel wat sectoren totale verlamming. Voor de sectoren die nu al met grote personeelstekorten kampen, dreigt de extra personeelsuitval helemaal dramatisch te worden.

De sociale secretariaten hebben berekend dat het aantal ziekte- en quarantainedagen sinds het begin van de Covid-crisis nog niet zo hoog is geweest.

Vooral de retail en de voedingssector hebben al alarmsignalen de wereld ingestuurd. Zelfs in die mate dat er wordt gevreesd voor lege winkelrekken omdat ze niet tijdig bijgevuld geraken en ook voor sluitingen van winkels en bedrijven. Maar ook in de zorg, de bouw, de industriële productie enzovoort dreigt een grote schaarste aan personeel.

In een schrijven van 10 december jl. aan de federale regering uiten de interprofessionele werkgeversorganisaties hun grote bezorgdheid over het stijgend aantal afwezigheden op de werkvloer en manen ze de federale regering aan tot het nemen van een aantal spoedmaatregelen. Ook van vakbondszijde wordt gewezen op de nijpende toestand met personeelstekorten en zelfs aangedrongen op het toestaan van flexijobs en het terugroepen van gepensioneerde werknemers.

Daarnaast zijn er de deelstaten. Ook zij kunnen niet achterblijven om aan de huidige situatie van personeelstekorten te verhelpen. Zij zijn bevoegd voor arbeidsbemiddeling en moeten alles in het werk stellen zodat de vele openstaande jobs snel worden ingevuld door tijdelijke en definitieve werklozen.

Open Vld wil niet doof blijven voor de verzuchtingen van de sociale partners en erkent de hoogdringendheid waarmee ingegrepen moet worden. Daarom pakken we uit met een spoedplan dat op zeer korte termijn implementeerbaar moet zijn.

Het Open Vld-spoedplan

In tijden van acute krapte op de arbeidsmarkt moeten de federale- en de deelstaten samenwerken. Daarom pleit Open Vld voor vier dringende ingrepen, drie op federaal niveau en één op het niveau van de deelstaten, om winkels, supermarkten, zorginstellingen en bedrijven toe te laten te blijven draaien.

  • Versoepel tijdelijk de inzet van flexi-jobbers

Het systeem van flexi-jobs laat werknemers en gepensioneerden toe om voordelig een centje bij te verdienen. Ze betalen namelijk geen sociale bijdragen en belastingen op het loon, de vergoedingen en eventueel vakantiegeld dat ze voor flexiwerk krijgen. Ook voor de werkgevers is het een aantrekkelijk statuut, doordat ze op het netto-loon van de flexi-jobber enkel een bijzondere werkgeversbijdrage van 25% betalen aan de RSZ.

Het inzetten van flexi-jobs zou in sectoren die zullen kreunen onder acute tekorten, de druk op het personeel kunnen doen afnemen.

Maar er zijn twee belangrijke voorwaarden verbonden aan het inzetten van flexi-jobbers die tijdelijk opgeheven moeten worden.

Ten eerste, laat flexi-jobs tijdelijk toe in alle sectoren. Op dit moment is het enkel in de horeca, de retail en de kappers- en schoonheidssalons mogelijk om een flexi-job in te vullen. Maar ook in de zorg, de bouw, de industriële productie enzovoort dreigt een grote schaarste aan personeel. De beperking op het inzetten van flexi-jobs moet tot half 2022 (30 juni) worden opgeheven.

Ten tweede, hef tijdelijk de voorwaarde van 4/5 tewerkstelling op voor werknemers die een flexi-job uitoefenen. De wet bepaalt dat enkel werknemers die (recent) minstens vier vijfde hebben gewerkt bij een andere werkgever, in aanmerking komen voor flexi-werk. Omdat de nood zo hoog is moeten tijdelijk ook mensen die bijvoorbeeld halftijds aan het werk zijn of werkloos zijn een flexijob kunnen uitoefenen.

  • Geef jobstudenten meer mogelijkheden om bij te springen

De extra helpende handen van jobstudenten zijn ook in ‘normale’ tijden welkom om pieken op te vangen of afwezigheden in te vullen in vakantieperiodes. Dat geldt des te meer voor de periode die er aan komt, met vele werknemers die wegens corona en opvang van de kinderen afwezig zullen zijn.

Maar er staat een rem op het inzetten van jobstudenten die Open Vld tijdelijk wil lossen. We vragen dat de uren die de student vóór en na het einde van het jaar presteert (laatste kwartaal van 2021 en eerste kwartaal van 2022), niet meetellen voor het jaarlijks maximum aantal uren studentenarbeid met verminderde sociale bijdragen (475). De regering nam deze maatregel al eerder tijdens deze crisis. Met de lastige weken in het vooruitzicht moet ze ook gelden voor de komende periode. Het overschrijden van de 475 uur mag evenmin gevolgen hebben voor de kinderbijslag.

  • Sta toe dat tijdelijk werklozen bij een andere werkgever een handje toesteken

Op dit moment zijn honderdduizenden werknemers in tijdelijke werkloosheid, vaak omwille van overmacht door corona. De geldende regelgeving bepaalt dat zij in de periode van tijdelijke werkloosheid weliswaar occasioneel of in vast dienstverband voor een andere werkgever kunnen werken of een flexi-job uitvoeren, maar ze verliezen in dat geval hun werkloosheidsuitkering.

Dat moeten we aanpassen want de noden zijn te hoog om mensen die perfect kunnen werken, thuis te laten zitten. Open Vld wil dat het mogelijk wordt om bij een andere werkgever aan de slag te gaan in een periode van tijdelijke werkloosheid en de inkomsten uit die job te cumuleren met behoud van 25% van de uitkering.

  • Activeer de beschikbare arbeidsreserve snel naar sectoren met acute personeelstekorten

Vlaanderen heeft een arbeidsmarkt die nog nooit zo krap is geweest. Toch wordt de Vlaamse arbeidsmarkt uitgesproken geconfronteerd met deze werkgelegenheidsparadox: afgelopen jaar ontving de VDAB een recordaantal van meer dan  350.000 vacatures (een stijging van liefst 45% tegenover 2020!), maar tegelijkertijd hebben we nog 180.823 werklozen (cijfer november 2021), waarvan 79.48 kort- en 64.737 middengeschoolden. 68.817 werkzoekenden zijn bovendien langer dan 2 jaar werkloos.

Nu doet er zich een acuut personeelstekort op de arbeidsmarkt voor, waar zich heel wat werkgelegenheidskansen voordoen voor kort- en middengeschoolden. Daarom beroepen we ons op de VDAB om op zeer korte termijn met méér dan bekwame spoed een stevig tandje bij te steken om de vele kort- en middengeschoolde werkzoekenden te matchen met de vele vacatures die bijzonder snelle invulling behoeven.

Concreet zien we vijf prioritaire werven voor de VDAB én haar private partners:

  1. Maak een snelle scan van de officiële werkzoekenden, ga na wie meteen inzetbaar is in de noodlijdende sectoren die aankijken tegen een acuut personeelstekort, én start met een onmiddellijke activering door middel van het aanbieden van sollicitatieopdrachten om vraag en aanbod te matchen.
  • Conctacteer meteen tijdelijke werklozen en vraag hen of ze bereid zijn tijdelijk in te springen in sectoren als de retail en de voedingsnijverheid die aankijken tegen piekmomenten in deze eindejaarsperiode.
  • Ontwikkel snel een outreachende actie om niet-actieven te bereiken en aan te sporen om in deze eindejaarsperiode aan de slag te gaan. In eerste instantie wordt gedacht aan SWT’ers, thuiswerkende ouders, wijkwerkers, vroegtijdige schoolverlaters (NEET-jongeren) en gepensioneerden.
  • Doe een beroep op de interimsector, die gespecialiseerd is in bemiddelingsopdrachten voor tijdelijke werkvermeerdering, om vanuit hun arbeidsreserves snel uitzendkrachten te bemiddelen naar openstaande vacatures in de retail, de voedingssector en andere sectoren met een acuut personeelstekort.
  • Zet in op interregionale mobiliteit en werk samen met Forem en Actiris om Franstalige en Brusselse werkzoekenden vacatures in Vlaanderen te laten invullen.

Naast deze positieve acties rond arbeidsbemiddeling wordt van de VDAB een kordaat controle- en handhavingsbeleid verwacht, niet als doel op zich maar wel als logisch sluitstuk van een effectief activeringsbeleid. Wanneer de arbeidsmarkt in brand staat en er lege winkelrekken of bedrijfssluitingen dreigen, hebben werkzoekenden die in aanmerking komen voor de betreffende jobs geen excuses meer om jobaanbiedingen te weigeren. Daarom wordt verwacht dat VDAB consequent toekijkt op de werkbereidheid van de werkzoekenden die naar sollicitatieopdrachten worden gestuurd en zich niet beperkt tot transmissies van werkzoekenden die niet komen opdagen na een uitnodiging bij een bemiddelaar. Van werkgevers wordt verwacht dat ze duidelijke sollicitatiefeedback gevenwanneer werkgevers geconfronteerd worden met werkonwillige sollicitanten. Op die manier kunnen de VDAB-bemiddelaars transmissies aan de controledienst bezorgen die hier de gepaste opvolging kan aan geven.

Aanbevolen artikelen